\"Mehnat qilish\" emas - "dam olish", "echim" emas - "muammo", "ayol" emas - "erkak" soaE~zlari oaE~z antonimlariga nisbatan bir kunda odamlar tomonidan ikki marta koaE~proq talaffuz qilinadi.
\"Shaxs\". Jinsni anglatmaydigan ushbu soaE~z sherigi \"narsa\" bilan eng koaE~p ishlatiladigan \"leksik xomashyolar\"dan sanaladi. Bu borada eng yuqori koaE~rsatkich \"vaqt\" soaE~ziga tegishli: \"soat necha boaE~ldi?\", \"boshqa vaqtim yoaE~q\", \"vaqti keldi\", \"vaqt oaE~tdi\" kabi. Mashhur Oksford lugaE~atlarini yaratgan olimlarning fikricha, anglosakson dunyosida \"time\" soaE~zini hayotda qoaE~llashda rekord natijaga erishilgan. Uning qatoriga \"ayni payt\", \"bugun\", \"shu hafta\", \"shu yil\" va hatto \"butun hayot\" kabi vaqt hamda paytni anglatuvchi leksik birliklarni qoaE~shish mumkin. Ularda yashashga boaE~lgan ishtiyoq sezilib turadi.

Bugungi kunda sayyoramizdagi eng keng tarqalgan til inglizlarniki. U yuzma-yuz va boshqa usullar vositasida, masalan, internet, telefon orqali soaE~zlashuvda eng yuqori oaE~rinda turadi. Onlayn-nashrlar, yangiliklar, badiiy va ilmiy asarlarning koaE~pchiligi ushbu tilda yozilgan. Oksford universitetida xuddi shu holatni oaE~rganib chiqqan mutaxassislar zamonaviy atamalar, jumladan, sms, chat, smart, reset va cool kabilar ishlatiladigan hududlarni oaE~rganib chiqishib, ayni paytda yirik lugaE~atning 11-nashrini chop ettirish arafasida turibdilar. Ularning maqsadi tilning qay tarzda oaE~zgarayotgani, uning rivojlanish sur\'ati qandayligini aniqlashdan iborat. Tadqiqotchilarning e\'tiboridan internet tili, neologizmlardan tashqari varvarizmlar ham chetda qolmagan. Oxirgi chiqarilgan xulosalarga koaE~ra, ingliz tili 1066 yili normanlar anglosaksonlardan yerlarni tortib olgandagi holatiga nisbatan unchalik ham oaE~zgarmagan. Sababi - soaE~zlarning  juda kuchli oaE~zakka ega ekanligidir. Ular oson \"bukilish\"i mumkin, ammo bu soaE~z asosiga kuchli ta\'sir qila olmaydi. Shuning uchun XXI asrdagi ingliz tili odami XI asrdagi ajdodining asarlarini tushunishi unchalik qiyin kechmaydi.

Bugun birinchi oaE~ringa vaqt masalasi chiqqan, shuning uchun ham ushbu soaE~z eng koaE~p ishlatiladigan leksik birliklar roaE~yxatida yakka peshqadamdir. Ikkinchi oaE~rinda \"shaxs\" (persona), toaE~rtinchi oaE~rinda \"yoaE~l\", \"vosita\" va yana boshqa koaE~plab (ingliz tilida 18 ta) ma\'noni anglatuvchi \"way\" soaE~zi borayapti. \"Thing\" (\"narsa\", \"predmet\", \"kimdir\", \"nimadir\", \"hech narsa\") - 6-oaE~rin. Eslatib oaE~tamiz, u matnda boshqa ma\'no turlarini ham keltirib chiqaradi.

\"Erkak\" soaE~zi 7-oaE~rinda boaE~lsa, \"ayol\" 14-oaE~rinda. \"Urush\" 49-oaE~rinda ekanligini eshitib, xursand boaE~lishga shoshilmang, chunki \"tinchlik\" 100-qatorda. Qiziq tomoni - 16-pozitsiyadagi \"ish\" soaE~zining antonimlari - \"oaE~yin-kulgi\" va \"hordiq\" kabilar hatto dastlabki yuztalikka ham kira olmagan. \"Pul\" 65-oaE~rinda, \"muammo\" 24-oaE~rinda tilga olinsa, \"echim\" ularning qatorida yoaE~q. \"QoaE~llar\" \"koaE~zlar\"ni ortda qoldirmoqda - 10 va 13-oaE~rinlar. \"Hukumat\" soaE~zi eng koaE~p ishlatiladigan eng uzun soaE~zga aylandi.

Zamonaviy dunyoda soaE~zlarni qoaE~llash shunday koaE~rinish olgan.

Saidjon Maxsumov tayyorladi. 
aEsMaaE?rifataEt gazetasidan olindi.











